Kinh tế thủy sản - trụ cột trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế biển Cà Mau
Trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế biển, ven biển của tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026 - 2030, kinh tế thủy sản được xác định là lĩnh vực ưu tiên số một, đứng trước cả du lịch - dịch vụ, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới. Cách tiếp cận này phản ánh đúng vai trò, vị thế và tiềm năng đặc thù của Cà Mau - địa phương có đường bờ biển dài, vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn, hệ sinh thái rừng ngập mặn và vùng nước lợ đặc trưng, tạo điều kiện thuận lợi cho cả khai thác và nuôi trồng thủy sản.
Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030 đạt khoảng 7,46 triệu tấn, với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 5,5% mỗi năm. Đây là chỉ tiêu quan trọng, thể hiện quyết tâm duy trì vai trò đầu tàu của Cà Mau trong sản xuất thủy sản của vùng Đồng bằng sông Cửu Long cũng như cả nước. Đồng thời, kim ngạch xuất khẩu thủy sản và các sản phẩm liên quan được định hướng đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, góp phần đưa các ngành kinh tế biển, thuần biển chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu thu ngân sách địa phương.
Tuy nhiên, Kế hoạch không đặt nặng mục tiêu tăng trưởng đơn thuần mà nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững. Theo đó, kinh tế thủy sản phải gắn với bảo vệ nguồn lợi, duy trì đa dạng sinh học, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường biển và ven biển, đồng thời thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, nước biển dâng và xâm nhập mặn - những thách thức hiện hữu và ngày càng gay gắt đối với tỉnh Cà Mau.
Tái cơ cấu khai thác thủy sản gắn với bảo vệ nguồn lợi và chống khai thác bất hợp pháp
Một nội dung trọng tâm của Kế hoạch là tổ chức lại hoạt động khai thác thủy sản theo hướng bền vững, phù hợp với khả năng phục hồi của nguồn lợi và đặc điểm từng vùng biển. Tỉnh Cà Mau xác định rõ yêu cầu cơ cấu lại đội tàu, ngành nghề khai thác, giảm dần các hình thức khai thác gây tác động lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái, đồng thời phát triển các mô hình tổ đội, hợp tác xã, liên kết sản xuất trên biển nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và tăng cường tính cộng đồng trong hoạt động khai thác.
Song song với đó, tỉnh chú trọng đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng nghề cá, bao gồm cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá và hệ thống thông tin, giám sát tàu cá. Việc hoàn thiện hạ tầng không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí cho ngư dân mà còn đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn cho tàu thuyền, hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn và phòng, chống thiên tai trên biển.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh nhiệm vụ tăng cường quản lý, giám sát hoạt động khai thác nhằm phòng, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Đây là yêu cầu xuyên suốt, gắn liền với trách nhiệm của địa phương trong việc thực hiện các cam kết quốc gia về quản lý nghề cá bền vững, bảo vệ uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Việc duy trì, nâng cấp và vận hành hiệu quả hệ thống giám sát hành trình tàu cá, kết hợp với kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, được xác định là giải pháp then chốt để bảo đảm kỷ cương trong hoạt động khai thác.
Cùng với quản lý khai thác, tỉnh Cà Mau định hướng mở rộng và hình thành các khu bảo tồn biển, khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản, vùng cấm khai thác có thời hạn nhằm tạo điều kiện phục hồi quần thể các loài thủy sinh. Các hoạt động điều tra, đánh giá nguồn lợi, thả rạn nhân tạo, phục hồi sinh cảnh được lồng ghép trong các chương trình, kế hoạch chuyên đề, tạo cơ sở khoa học cho quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên thủy sản trong dài hạn.
Phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng hiện đại, an toàn và thân thiện môi trường
Bên cạnh khai thác, nuôi trồng thủy sản tiếp tục được xác định là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng trong cơ cấu kinh tế thủy sản của tỉnh Cà Mau. Kế hoạch phát triển kinh tế biển, ven biển giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu phát triển các vùng nuôi trồng tập trung theo hướng hiện đại, bền vững, ứng dụng công nghệ tiên tiến và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Theo định hướng này, tỉnh ưu tiên đầu tư cho công nghệ sản xuất giống thủy sản hiện đại, bảo đảm chất lượng, sạch bệnh, đặc biệt đối với các đối tượng nuôi chủ lực. Việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu giống, thức ăn, môi trường nuôi đến thu hoạch và sơ chế được xem là yếu tố then chốt nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, các mô hình nuôi hữu cơ, nuôi sinh thái, nuôi kết hợp với bảo vệ rừng ngập mặn tiếp tục được khuyến khích phát triển, phù hợp với điều kiện sinh thái đặc thù của tỉnh.
Kế hoạch cũng đề cập rõ định hướng phát triển nuôi biển và nuôi ven biển quy mô lớn, có chọn lọc tại các khu vực phù hợp, gắn với đầu tư hạ tầng đồng bộ và hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường. Việc mở rộng nuôi hải sản trên biển không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản mà còn giảm áp lực lên nguồn lợi khai thác tự nhiên, tạo thêm sinh kế cho người dân ven biển.
Một điểm nhấn quan trọng khác là việc hoàn thiện cơ chế quản lý toàn chuỗi ngành thủy sản, đặc biệt đối với các ngành hàng chủ lực. Tỉnh Cà Mau định hướng tăng cường liên kết từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm đến chế biến, tiêu thụ; khuyến khích tích tụ đất đai, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào vùng nuôi tập trung, hình thành các mô hình doanh nghiệp xã hội trong lĩnh vực thủy sản. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát vùng nuôi được coi là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất.
Hạ tầng nghề cá, chế biến và thương mại thủy sản gắn với phát triển bền vững kinh tế biển
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế thủy sản bền vững, Kế hoạch của tỉnh Cà Mau dành sự quan tâm lớn cho đầu tư, nâng cấp hạ tầng nghề cá và công nghiệp chế biến thủy sản. Các cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, cơ sở hậu cần nghề cá được định hướng đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa hoạt động khai thác và nuôi trồng, đồng thời bảo đảm an toàn, giảm thiểu rủi ro cho ngư dân.
Trong lĩnh vực chế biến và thương mại thủy sản, tỉnh chú trọng phát triển các cơ sở chế biến theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường. Việc gắn phát triển chế biến thủy sản với mở rộng thị trường xuất khẩu được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm thủy sản Cà Mau trên thị trường quốc tế.
Song song với đó, Kế hoạch nhấn mạnh vai trò của khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế thủy sản. Các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong khai thác, nuôi trồng, bảo quản và chế biến thủy sản được khuyến khích đẩy mạnh, tạo nền tảng cho phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, xanh và tuần hoàn. Việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, từ ngư dân, người nuôi đến cán bộ quản lý, được coi là yếu tố quyết định để triển khai hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.
Gắn phát triển thủy sản với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và an ninh biển đảo
Nội dung xuyên suốt trong Kế hoạch phát triển kinh tế biển, ven biển của tỉnh Cà Mau là yêu cầu gắn chặt phát triển kinh tế thủy sản với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành và vận hành hiệu quả các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản với tổng diện tích lớn, góp phần duy trì đa dạng sinh học và phục hồi các hệ sinh thái đặc thù.
Công tác quản lý tổng hợp tài nguyên và môi trường biển được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, trong đó chú trọng kiểm soát nguồn thải từ đất liền ra biển, giám sát chất lượng môi trường nước tại các vùng nuôi trồng và khu vực ven bờ, chủ động ứng phó với sự cố môi trường biển. Các chương trình quản lý rác thải nhựa đại dương, tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu được lồng ghép chặt chẽ trong quá trình triển khai các nhiệm vụ phát triển thủy sản.
Bên cạnh đó, Kế hoạch cũng nhấn mạnh vai trò của lực lượng kiểm ngư, biên phòng, quân sự và công an trong việc hỗ trợ ngư dân, bảo vệ hoạt động sản xuất trên biển, đồng thời góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh vùng biển đảo. Việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế thủy sản với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh được coi là yếu tố bảo đảm cho sự phát triển ổn định, lâu dài của tỉnh Cà Mau trong bối cảnh mới.
Kế hoạch phát triển kinh tế biển, ven biển giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của tỉnh Cà Mau đã xác lập một định hướng rõ ràng, toàn diện và có chiều sâu đối với phát triển kinh tế thủy sản. Với việc đặt thủy sản ở vị trí trung tâm trong chiến lược kinh tế biển, đồng thời gắn tăng trưởng với bền vững, bảo vệ nguồn lợi và môi trường, tỉnh Cà Mau hướng tới mục tiêu không chỉ duy trì vai trò địa phương trọng điểm về thủy sản của cả nước mà còn từng bước xây dựng ngành thủy sản hiện đại, có khả năng cạnh tranh cao và phát triển bền vững trong dài hạn.
Hải Đăng